Shownotes

De Amerikaanse overheid legde voor het eerst een exportverbod op aan een softwaremodel, Grok lanceerde de dag erna een militaire AI, het Chinese lab GLM 5.2 evenaarde de intelligentie van Fable tegen een fractie van de kosten met open weights, en de robotvloot van Figure AI telt inmiddels meer eenheden dan het bedrijf medewerkers heeft.

Hoofdstukken

• 05:00 — Fable wereldwijd verboden door Amerikaanse exportcontroles, Grok van de ene op de andere dag gemilitariseerd
• 13:00 — Sakana's Fugu multi-agent router, Apple's AI-stagnatie en de realiteitscheck rondom gebruik
• 19:00 — GLM 5.2: intelligentie op Fable-niveau tegen 15x lagere kosten, volledig open weights
• 28:00 — Robots van Figure AI overtreffen mensen in aantal, Mondo's filmrobot en de exploit in hoofdtelefoonchips

Links

• https://www.youtube.com/watch?v=80mnCpYHZrE
• https://www.anthropic.com/
• https://www.sakana.ai/
• https://www.figure.ai/
• https://www.mondorobotics.com/

Aflevering 13 — Overtroffen door robots

Beschrijving: Fable wordt wereldwijd verboden door Amerikaanse exportrestricties, Grok trekt ten strijde, GLM 5.2 evenaart Fable tegen 15x lagere kosten en Figure AI heeft inmiddels meer robots dan menselijke medewerkers.

Het allereerste software-exportverbod in de Amerikaanse geschiedenis werd deze week een feit — en het trof een AI-model. Slechts een dag later kondigde Grok een militair model aan dat nu al realtime doelwitbeslissingen op het slagveld aanstuurt. Ondertussen bracht een Chinees lab een open-weight model uit dat de intelligentie van Fable evenaart tegen 15 keer lagere kosten, en passeerde een roboticabedrijf een symbolische mijlpaal: op hun eigen fabrieksvloer werken inmiddels meer robots dan mensen.

Fable wereldwijd verboden: de eerste software-exportcontrole

Het Bureau of Industry and Security, de Amerikaanse overheidsinstantie die normaal gesproken hardware-exportcontroles uitvoert, heeft Fable voor het eerst als software verboden in plaats van als hardware. Omdat Anthropic op netwerkniveau niet betrouwbaar kan verifiëren wie wel of geen Amerikaans staatsburger is, geldt de restrictie voor iedereen wereldwijd — naar verluidt zelfs voor Anthropics eigen personeelsleden buiten de VS.

• Interne tegenstrijdigheid: Anthropic gebruikt Mephos intern vrijwel zeker voor softwareontwikkeling en mogelijk voor training. Ongeveer de helft van het team programmeert met Fable 5, de andere helft met Opus 4.8. Niet-Amerikaanse werknemers de toegang tot hun eigen model ontzeggen, is een averechtse maatregel die het bedrijf in de praktijk nauwelijks kan handhaven.
• De aanleiding: een jailbreak: De restrictie werd niet ingegeven door commerciële belangen, maar door een veiligheidsbevinding. Intern onderzoek van de Amerikaanse overheid wees uit dat Fable te eenvoudig gejailbreakt kon worden, vergelijkbaar met de Pliny-exploit die we bespraken bij de lancering van Fable. Het model inclusief guardrails was het probleem niet; het gemak waarmee die vangrails omzeild konden worden, werd als een onaanvaardbaar veiligheidsrisico bestempeld.
• Het Europese vraagstuk: Dit verbod benadrukt opnieuw hoe afhankelijk Europa blijft van Amerikaanse AI-infrastructuur. De vergelijking met gps is veelzeggend: er bestaan tegenwoordig drie afzonderlijke satellietnetwerken (Amerikaans, Chinees en Europees), juist omdat afhankelijkheid van één militair beheerd netwerk onhoudbaar bleek. AI beweegt in exact dezelfde richting, maar Europa loopt gigantisch achter — en Mistral alleen kan dat gat simpelweg niet dichten.

Grok trekt ten strijde: militaire AI daags na het verbod

Eén dag nadat Fable aan banden werd gelegd, kondigde xAI een Grok-model aan dat is aangepast voor militair gebruik. Het is inmiddels bevestigd dat het model doelwitbeslissingen aanstuurt in actieve, live militaire operaties.

• Snelheid van uitrol: De verschuiving van een 'Mega Hitler'-persona zes maanden geleden naar doelwitbepaling op het slagveld vandaag is een tempo dat flinke vraagtekens oproept over de volwassenheid van de vangrails.
• De ethische asymmetrie: Anthropic ligt voortdurend onder een vergrootglas wat betreft ethiek en veiligheid, terwijl Grok nagenoeg zonder maatschappelijk debat rechtstreeks naar het slagveld wordt gestuurd. De kloof tussen wie toegang krijgt tot geavanceerde intelligentie en wie niet, loopt inmiddels niet meer alleen langs landsgrenzen, maar ook langs use cases.
• Token-economie: Een model dat redeneert via lange denkprocessen en zijn eigen output herleest om tot betere antwoorden te komen, verbruikt fundamenteel veel tokens — ongeacht de prijs per token.

Sakana's Fugu: een router vermomd als model

Sakana AI, een klein Japans lab, heeft een model uitgebracht genaamd Fugu, dat volgens hen intelligentie op Mephos-niveau biedt. De architectuur bestaat echter niet uit één enkel model, maar uit een multi-agent routeringssysteem.

• Hoe het werkt: Fugu orkestreert over meerdere gesloten en open modellen en routeert prompts naar het model dat daarvoor het meest geschikt is. Sakana bouwde de router en de orkestratielaag bovenop hun eigen modellen, waardoor intelligentie ontstaat door diversiteit in trainingsdata en perspectief, in plaats van pure schaalgrootte.
• De zwermbenadering: Dit weerspiegelt wat OpenRouter op platformniveau doet, maar dan verpakt als een enkel model-endpoint. Meerdere modellen met verschillende trainingsdata en uiteenlopende perspectieven op het probleem leveren gezamenlijk betere resultaten op dan elk afzonderlijk model.
• Het kostenplaatje: Het tokenverbruik van een multi-model router ligt onvermijdelijk hoog. De rekensom qua intelligentie-per-euro hangt sterk af van hoe efficiënt de router overbodige calls weet te voorkomen.

Apple's AI: nog altijd schittert de afwezigheid

Apple kondigde tijdens WWDC zijn nieuwste AI-functionaliteiten aan, die in september beschikbaar komen. De grote vernieuwing van Siri werd gedemonstreerd met de vraag "wie speelt er vanavond op het WK?", waarna de wedstrijd werd getoond.

• Verkeerde doelgroep: Een WK-uitslag opzoeken als paradepaardje van je demo laat zien dat Apple zich richt op de doorsnee iPhone-gebruiker, niet op developers of power users. De conclusie van ons team: deze Siri-upgrade voegt weinig toe voor wie dagelijks al Gemini of ChatGPT gebruikt.
• Gemini onder de motorkap: Apple's nieuwe Siri draait in feite op Gemini. De visuele intelligentie en de interfacelagen zijn waar Apple het verschil maakt, maar de achterliggende intelligentie is afkomstig van Google.
• De bubbel versus de realiteit: Een veelgedeelde grafiek toont stippen die elk symbool staan voor 3,2 miljoen mensen die nooit AI gebruiken. Gratis chatbot-gebruikers, betalende abonnees en power users vormen strikt gescheiden categorieën. De AI-markt is nog lang niet verzadigd; Apple's massamarktstrategie is dus zeker niet verkeerd, ze is alleen niet op ons gericht.

GLM 5.2: Fable-intelligentie tegen 15x lagere kosten, volledig open

Het Chinese lab Zhipu heeft GLM 5.2 uitgebracht. Als we de benchmarks mogen geloven, levert dit model Fable-niveau intelligentie tegen grofweg 15 keer lagere kosten. Het telt één biljoen parameters en alles is publiek gemaakt: de weights, de architectuur en inmiddels zelfs een Q2-quant.

• Open weights: Zowel het volledige model als een Q2-kwantisatie zijn beschikbaar. Die kwantisatie brengt de VRAM-vereisten terug van 1,56 terabyte naar een 'schappelijke' 260 gigabyte — nog steeds gigantisch, maar behapbaar op high-end hardware.
• Hardware-realiteit: Het draaien van het volledige model vereist 1,56 TB VRAM. De Tiny Box van Tiny Corp, die GLM 5.2 aankan, kost 20 miljoen dollar. Een compactere variant met zes RTX 6000-kaarten (96 GB per stuk) kost zo'n 50.000 tot 80.000 dollar. Dit is beslist geen hobbyproject.
• Redeneren boven schaalgrootte: GLM 5.2 behaalt zijn intelligentie via uitgebreide redeneerlussen: het herleest en itereert binnen het model op een manier die sterk doet denken aan Karpathy's auto-research loop. Het model 'denkt harder' in plaats van simpelweg groter getraind te zijn, wat leidt tot een wezenlijk andere kostenstructuur.
• Dagelijkse workflow: In de praktijk is GLM 5.2 nu al een volwaardige tool voor dagelijks werk met de kwaliteit van Fable. Dankzij de open weights werkt de overstap van lokaal naar de cloud naadloos binnen één en dezelfde modelfamilie.

Figure AI: robots overtreffen mensen in aantal

Brett Adcock, oprichter en CEO van Figure AI, deelde dat er binnen het bedrijf inmiddels meer robots dan mensen zijn. De cijfers: 660 medewerkers tegenover ongeveer 740 geproduceerde robots, waarbij er circa één robot per uur van de band rolt.

• Niet allemaal actief: Dat aantal van 740 omvat robots in productie, in testfases en gereed voor levering aan klanten — het zijn er dus geen 740 die rondlopen en de afwas doen. Maar een productiesnelheid van één robot per uur is wel degelijk een indrukwekkende mijlpaal.
• Tests bij BMW: De robots van Figure draaien inmiddels al zo'n anderhalf jaar tests bij BMW, ver voorbij de pilotfase die we eerder dit jaar bespraken. De vraag trekt aan en de opgeschaalde productie weerspiegelt daadwerkelijke orders, geen voorraadopbouw voor een magazijn.
• De singulariteitsvraag: Of robots bij Figure nu al robots bouwen blijft onduidelijk, maar het omslagpunt waarop de output van een roboticabedrijf zijn personeelsbestand overstijgt, is een betekenisvol kantelpunt.

Mondo Robotics: een filmrobot van $ 499 die kan springen

Mondo Robotics lanceerde een rijdende filmrobot die 25 km/u haalt, kan springen, salto's maakt, zichzelf overeind trekt na een val en overweg kan met elk terrein, inclusief gras en modder. Prijs: $ 499. De processing vindt volledig on-device plaats.

• De use case: Het apparaat volgt je via een polstracker en levert tracking shots vanaf de grond die drones simpelweg niet kunnen evenaren. Drones winnen het qua vogelperspectief; deze robot blinkt uit in nabijheid en interactie met het terrein.
• Ontwerperfenis: Het heeft veel weg van een DJI-product en deelt waarschijnlijk zelfs onderdelen. De form factor en de dubbele camerasetup sluiten naadloos aan bij de vormentaal van DJI.
• Het oordeel: Niet voor iedereen een must-have, maar voor beelden van skateboarden, fietsen en actiesporten vult het het gat tussen vliegende drones en statische statieven. En als moderne vervanger van een bestuurbare auto voor kinderen is het een absolute upgrade.

Zwarte markten voor abonnementen en de Bluetooth-hoofdtelefoonexploit

Twee beveiligingskwesties sloten de aflevering af. Allereerst bieden marktplaatsen Claude Code-abonnementen aan voor slechts $ 6, vermoedelijk afkomstig van gestolen accounts in plaats van regionale prijsarbitrage. Daarnaast ontdekten twee onderzoekers uit Heidelberg een exploit in een Bluetooth-chip van een Taiwanese fabrikant, die in meer dan 100 hoofdtelefoonmodellen wordt gebruikt.

• Het chip-lek: De chip bevatte een open onderhoudspoort die afgesloten had moeten zijn. Binnen het Bluetooth-bereik van 10 meter kon een aanvaller de koppelingssleutel achterhalen, verbinding maken met de hoofdtelefoon en commando's sturen naar de gekoppelde telefoon, inclusief toegang tot het telefoongeheugen.
• Omvang: Ruim 100 hoofdtelefoonmodellen waren kwetsbaar, waaronder de Beats Studio Pro en de Nothing-oordopjes. Apple's eigen AirPods maken gebruik van een propriëtaire chip en bleven buiten schot.
• Patch-tijdlijn: Apple had zo'n anderhalve maand nodig om het probleem te verhelpen — aanzienlijk langer dan de concurrentie. De kwetsbaarheid was geen zero-day in de traditionele zin, maar simpelweg een fabrikant die vergat een onderhoudspoort te dichten.

Conclusie

De rode draad van deze week is dat AI inmiddels gemilitariseerd, gereguleerd, gecommoditiseerd én fysiek is geworden — allemaal tegelijk. Een Amerikaanse overheidsinstantie die een taalmodel behandelt als munitie-export schept een precedent dat het beleid nog jarenlang zal vormen. Open-weight modellen die grensverleggende intelligentie leveren tegen een fractie van de kosten, zetten de verdienmodellen van elk gesloten lab onder druk. En wanneer een roboticabedrijf één robot per uur bouwt en zijn vloot groter is dan het personeelsbestand, is de vraag niet langer óf robots overal zullen opduiken, maar wanneer de rest van de wereld het opmerkt.